Tag Archives: արվեստ

Երվանդ Վարդանյան. «Գրողն իր գործով պետք է նյարդային իմպուլս լինի ուղեղի համար»

«Կնատյացության գաղափարը չպետք է հասկանալ բառացի՝ ես ատում եմ կնոջը, չեմ ուզում նրան տեսնել: Պետք է հասկանալ դրա փիլիսոփայական պահը, որ կինը չի թողնում տղամարդուն հասնել անձնական կատարելության, հոգևոր բարձրացման ու նրան վերադարձնում է մարմնական, սեռական մակարդակին: Հենց այս կոնֆլիկտն է, որ շատ գրողների ստիպել է այդպես մտածել: Ապրելու, գրելու ընթացքում զգում ես կնոջ ներկայության կարիքն, ու այդ տանջանքները ստիպում են մտածել կնոջ դերի մասին», – ասում է գրող, պատմաբան Երվանդ Վարդանյանը:  image2

«ՀԵՔ» ծրագրի Արվեստասերների ակումբի հանդիպման ժամանակ երիտասարդ գրողը ներկայացրել էր «Միզոգենիա՝ կնատյացությունը գրականության մեջ» թեման: Թե ինչու էր հատկապես այս թեման ընտրել երիտասարդական ակումբում խոսելու համար, Երվանդը պարզաբանում է, որ իր կարծիքով՝ թեմայի վերաբերյալ տեղեկատվության պակաս կա: Միաժամանակ, այն հետաքրքիր և ինտրիգային է:

Գրականության մեջ միզոգենիայի օրինակները շատ են. սկսած հին հունական առասպելաբանությունից ու աստվածաշնչյան պատմություններից մինչև Լև Տոլստոյի և Գաբրիել Գարսիա Մարկեսի գործերը: Բայց կնատյացության դրսևորման «գագաթնակետը» Երվանդը համարում է ավստրիացի փիլիսոփա և հոգեբան Օտտո Վեյնինգերի «Սեռ և բնավորություն» գործը: Այստեղ վերջինս խոսում է տղամարդու և կնոջ տարբերությունների ՝ «տղամարդկային» և «կանացի» սկզբի մասին: Հեղինակը տղամարդկանց է վերագրում գիտակցության, ստեղծագործելու և ճգնավորության բարձր մակարդակը, այնինչ կանանց համարում է գիտակցության պարզունակ մոդել, անարդյունավետության և զգայունության կրողներ:

«Գրողներից շատերը կանանց լավ էլ սիրել են, դա չէ խնդիրը: Կնոջ մեջ նրանք ատում էին այն «գայթակղությունը», որը չի թողնում հասնել իրենց անձնական կատարելությանը, այլ միշտ քաշում է կրքերի աշխարհ», – պարզաբանում է Երվանդը:

Երվանդն էլ ունի «կնատյացության» իր օրինակը: Խոսքը վերջինիս «Կարճ պատմություն կնատյացության մասին» պատմվածքի մասին է: Այստեղ գրողը ներկայացնում է Ֆրանսիայում իր հանդիպումը մի կնոջ հետ, ով «կարդում էր միայն ժամանակակից կին գրողների գործերն ու ապրում էր պահով»: Այնուհետև Երվանդը ներկայացնում է իր դիտարկումները՝ կապված տղամարդու և կնոջ տարբերությունների հետ:

image1«Տղամարդը անցյալին է միտված, իսկ կինն ավելի շատ ապրում է ներկայով: Իսկ ներկայով ապրող մարդը չի կարող գրականությանը տրվի ամբողջությամբ, որովհետև եթե ապրում ես ներկայով, արդեն իսկ ժամանակ չես ունենում մտածել գրելու մասին. դու ուղղակի ապրում ես պահը, զգացմունքը, – ասում է Երվանդը: – Կինն ավելի շատ միտված է ապրել ներկա ժամանակով: Իսկ գրականությունն արդեն անցյալն է, որպես գրվածք այն անցյալի դարակում է: Փոխարենը, կինը կարող է լավ ընթերցող լինել, որովհետև կարդալու գործընթացը ներկա է»:

Երվանդ Վարդանյանը պատրաստվում է հրատարակել իր առաջին վեպը

«Գրականությամբ պետք է ինչ-որ բան փոխես մտածող մարդկանց մեջ: Գրականությունը հայացք, տեսադաշտ է: Քո տեսադաշտի միջոցով պետք է մարդկանց ցույց տաս՝ ինչ ես տեսնում: Որպես գրող դու նրանց տալիս ես ակնոց. կարող է մեկի համար այն հեռատեսի լինի, մյուսի համար՝ կարճատեսի», – ասում է Երվանդը:

Վերջինս գրողի ու գրականության հիմնական խնդիրներից մեկը համարում է ոճի դրսևորումը: Իր սեփական ոճը բնորոշելու համար նա համոզված է, որ որպես գրող դեռ երկար ճանապարհ ունի անցնելու:
«Ոճը քանդակի պես է. քեզ քար են տալիս, սկսում ես քանդակել: Հիմա գլուխը քանդակել եմ, բայց ոտքերը կամ ձեռքերը մնացել են. տարիների ընթացքում է դա ստեղծվում», – ասում է Երվանդը:

Վերջին շրջանում Երվանդ Վարդանյանն իր գրական ստեղծագործությունները պարբերաբար հրատարակում է գրական հանդեսներում: Այժմ նա աշխատում է իր վեպի վրա, որը պատրաստվում է հրատարակել այս տարվա ընթացքում: Վեպի ստեղծման ընթացքը նա համեմատում է ճարտարապետության հետ.  կարծես նա ճարտարապետն է, ում տվել են թուղթ, և այժմ պետք է քաղաքը նախագծի:

Երվանդի վեպի գլխավոր հերոսը հայ երիտասարդ է, ով ուսանում է Գերմանիայում: Սակայն imageուսումնական գործընթացը երիտասարդի համար ոչ այնքան բարենպաստ է ընթանում, և անգամ համալսարանից դուրս մնալու վտանգ կա: Փոխարենը, նա մի խումբ երիտասարդների հետ հաճախում է գրականության ակումբ, որտեղ մի օր հետաքրքիր դեպք է պատահում: Ակումբը դրամաշնորհ է շահում, որի պայմանների համաձայն գրականասերների այս խումբը պետք է վեպ գրի: Վերջիններս որոշում են, որ խմբի մասնակիցներից յուրաքանչյուրը պետք է գրի վեպի մի գլուխը: Հերթականությունը որոշվում է վիճակահանությամբ: Գլխավոր հերոսին բաժին է ընկնում գրել վեպի վերջին գլուխը: Այսպիսով, Երվանդի վեպի մեջ «ծնվում է» իր հերոսի վեպը: Վեպի մեկ այլ սյուժետային գծում գլխավոր հերոսը ժամանակ առ ժամանակ տարբեր կենդանիների շորեր է հագնում, և երեխաներին զվարճացնելու ընթացքում նրանց համար հեքիաթներ կարդում:

Երվանդն իր առջև խնդիր է դրել վեպում ներկայացնել մի քանի շերտեր, որոնք վեպը պետք է դարձնեն հետաքրքիր: Նա համոզված է, որ վեպը պետք է խաղային տարրեր ունենա, որպեսզի հետաքրքրի ընթերցողին և վերջիններս «ուզենան վեպում ապրել»:

«Գրողն իր գործով պետք է նյարդային իմպուլս լինի ուղեղի համար, դա կարող է ցավ, ջղաձգում առաջացնել, բայց գոնե ազդակ կտա», – ասում է Երվանդը:

Թե ինչի մասին է լինելու վեպի հերոսի վեպը, Երվանդը դեռևս չի ներկայացնում: Իսկ վեպի վերնագիրը ընթերցողը կիմանա վերջում՝ վեպի ավարտից հետո միայն:

Նյութը՝  Մերի Մամյանի, Անգլախոսների ակումբի ակումբավար /Երևան/

Լուսանկարները՝  Լիլիթ Գրիգորյանի, Արվեստասերների ակումբի ակումբավար /Երևան/

Աղբ, թե՞ արվեստ

Մարտի 12-ին Արվեստասերների ակումբում տեղիIMG_4097 ունեցավ «Աղբ, թե՞ արվեստ» հանդիպումը: Հանդիպման թեման շատ վաղուց էր պտտվում ուղեղումս, ու շատ մեծ էր ցանկությունս այն իրագործելու։ Եվ քանի որ «Հայաստանի երիտասարդ քաղաքացիներ» ծրագրի շրջանակներում ակումբներում մարտ ամսվա քննարկումների համար ընտրվել էր «Ինչպե՞ս եմ փոխկապակցված իմ շրջակա միջավայրի հետ» թեման, ինձ հաջողվեց իմ գաղափարն իրականություն դարձնել:

Continue reading Աղբ, թե՞ արվեստ

Խաղաղության Արվեստ

Դեկտեմբերի 6-ին Գյումրու Վարպետաց փողոցում մի յուրօրինակ շարժում էր նկատվում: Այն տանում էր դեպի մի գեղեցիկ կառույց՝ «Կազա»  շվեյցարական հիմնադրամ՝ «Արվեստասերների» ակումբի հերթական հանդիպում:

Սենյակում, որտեղ հավաքվել էինColaj այդքան լուսավոր դեմքեր, անգամ դատարկ անկյուն չկար կանգնելու համար: Այդ բոլոր երիտասարդներին միավորում էր մի ընդհանուր հետաքրքրություն, դա նրանց անծայրածիր սերն ու նվիրումն էր արվեստին: Ակումբավարները ներկայացնում էին հանդիպման թեման՝ «Կոնֆլիկտներ…խնդիրներ․․․Արարենք խաղաղության մեղեդին ինքներս»։ Մասնակիցները խմբավորվել էին նկարիչների, երաժիշտների, բանաստեղծների և այլ ստեղծագործ անձանց խմբերում՝ յուրաքանչյուրը ձգտելով ստեղծել խաղաղության իր մոդելը: Տրվեց մեկնարկը, և բոլորն անցան գործի։ Continue reading Խաղաղության Արվեստ

Հիպի` ապրելակերպ, թե՞ մշակույթ

«Հայաստանի երիտասարդ քաղաքացիներ» ծրագրի Արվեստասերների ակումբի հերթական հանդիպումը Հանրային Ռադիոյի «Լյունսե» երիտասարդական լուսաբանմամբ։ Հետաքրքրե՞ց։ Այցելեք Արվեստասերների ակումբ ամեն հինգշաբթի՝ ժամը 18։00-ին, Նալբանդյան 29 հասցեով։ Մուտքն ազատ է 🙂

Լավատեսում է Տարոնը)))

Taron1. Ո՞ր ակումբի անիմատորն եք: Ինչպե՞ս ստացվեց, որ այդ  ակումբի անիմատոր դարձաք:

Ես Գյումրիում «Արվեստասերների ակումբի» անիմատոր եմ։ Ընկերներիցս մեկը մի օր պատահական պատմեց ինձ այս ծրագրի մասին, և իմ մեջ ցանկություն առաջացավ մասնակցելու։

2. Արդյո՞ք «Հայաստանի երիտասարդ քաղաքացիներ» ծրագիրը ինչ-որ ազդեցություն է ունեցել Ձեր ու Հայաստանում քաղաքացիական հասարակության Ձեր ընկալման վրա:

Ծրագրի շնորհիվ շատ տարբեր մարդկանց հետ եմ շփվում, նոր ծանոթություններ եմ ձեռք բերում, որը ինձ հնարավորություն է տալիս նոր պատկերացումներ ունենալ քաղաքացիական հասարակության վերաբերյալ։ Ծրագիրը ինձ նաև հնարավորություն է ընձեռում ձեռք բերել միջոցառումներ կազմակերպելու հմտություններ, որը ինձ ավելի պատասխանատու անձ է դարձնում։

3. Եթե կարողանայիք ինչ-որ բան փոխել մեր հասարակությունում, ի՞նչ կփոխեիք:

Եթե հնարավորություն ունենայի հայ հասարակության մեջ ինչ-որ բան փոխելու, ապա անպայմանորեն կավելացեի մարդկանց մեջ համարձակություն։ Ես նաև կավելացնեի լավատեսությունը և վստահությունը գործի նկատմամբ

Տարոն Գրիգորյան, Արվեստասերների ակումբի անիմատոր, Գյումրի